Đột quỵ khi chơi pickleball: Triệu chứng, đối tượng thận trọng

Audio Podcasts

Đột quỵ khi chơi pickleball đang trở thành một mối lo ngại về sức khỏe, đặc biệt khi môn thể thao này ngày càng thu hút đông đảo người tham gia ở nhiều độ tuổi, bao gồm cả người trẻ và trung niên. Dù pickleball không đòi hỏi vận động quá mạnh, nhưng các yếu tố như gắng sức đột ngột, thời tiết nắng nóng hay bệnh lý nền chưa kiểm soát tốt có thể trở thành tác nhân khởi phát đột quỵ, kể cả ở những người tưởng như hoàn toàn khỏe mạnh.

1. Vì sao đột quỵ khi chơi pickleball

Đột quỵ khi chơi pickleball thường bắt nguồn từ sự kết hợp giữa gắng sức thể chất và các yếu tố nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn. Pickleball là môn thể thao có nhịp độ nhanh, đòi hỏi người chơi phải di chuyển liên tục, phản xạ nhanh và thay đổi tư thế đột ngột. Những hoạt động này khiến tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng cao và hệ tuần hoàn bị đặt vào trạng thái căng thẳng – đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý nền.

Có hai dạng đột quỵ chính có thể xảy ra khi chơi pickleball

Thứ nhất là đột quỵ do thiếu máu não (nhồi máu não), xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn bởi cục máu đông. Gắng sức khi vận động có thể khiến huyết áp tăng đột ngột hoặc làm bong các mảng xơ vữa trong lòng mạch, tạo điều kiện hình thành cục máu đông.
Thứ hai là đột quỵ do chảy máu não (xuất huyết não), thường gặp ở người có tăng huyết áp kéo dài mà không được kiểm soát. Khi chơi pickleball với cường độ cao, áp lực lên thành mạch tăng mạnh, dễ gây vỡ mạch máu yếu trong não.

Phân biệt đột quỵ với kiệt sức và chóng mặt khi chơi pickleball:

Khi chơi thể thao, đặc biệt là các môn vận động nhanh như pickleball, người chơi có thể gặp các biểu hiện như mệt, chóng mặt hoặc choáng váng. Tuy nhiên, cần hết sức cảnh giác vì một số trường hợp có thể là dấu hiệu của đột quỵ.

Tiêu chí	Đột quỵ	Kiệt sức hoặc chóng mặt thông thường
Bản chất bệnh lý	Tổn thương não xảy ra đột ngột do dòng máu lên não bị tắc nghẽn (nhồi máu não) hoặc do vỡ mạch máu trong não (xuất huyết não).	Phản ứng nhất thời của cơ thể do mất nước, nhiệt độ cao, gắng sức quá mức hoặc hạ đường huyết.
Triệu chứng điển hình	Dấu hiệu rối loạn thần kinh rõ rệt: méo miệng, yếu hoặc tê liệt nửa người, nói khó hoặc nói ngọng, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội, mờ mắt.	Mệt rã rời, ra nhiều mồ hôi, da lạnh và ẩm, chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn nhẹ. Không có dấu hiệu liệt hoặc thần kinh.
Diễn biến sau đó	Không cải thiện dù nghỉ ngơi, có thể nặng dần theo thời gian nếu không xử trí kịp thời.	Cải thiện nhanh sau khi nghỉ ngơi, làm mát cơ thể và bổ sung nước.

2. Triệu chứng đột quỵ khi chơi pickleball

Triệu chứng đột quỵ khi chơi pickleball thường xuất hiện một cách đột ngột và rõ ràng, ngay cả khi người chơi đang vận động bình thường trên sân.

Liệt hoặc yếu một bên cơ thể là dấu hiệu phổ biến nhất. Người chơi có thể đột ngột cảm thấy tê, yếu hoặc không thể cử động được một bên mặt, cánh tay hoặc chân. Ví dụ, đang vung vợt thì tay bỗng rơi thõng xuống, hoặc đi đứng không vững do chân yếu bất thường.
Nét mặt không cân đối cũng là dấu hiệu quan trọng. Một bên mặt có thể bị xệ, méo, hoặc khó cử động. Người bệnh có thể không thể cười đều hai bên, hoặc bị chảy nước dãi ở bên yếu.
Rối loạn ngôn ngữ thường thể hiện dưới dạng nói ngọng, khó diễn đạt, sử dụng từ sai hoặc hoàn toàn không hiểu lời người khác. Trong một trận đấu, đồng đội có thể nhận ra người bệnh đang nói những câu không rõ nghĩa hoặc không phản ứng đúng với câu hỏi.
Rối loạn thị giác như nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột ở một mắt hoặc cả hai mắt cũng có thể xảy ra. Điều này khiến người chơi không thấy rõ trái bóng hoặc mất phương hướng trên sân.
Chóng mặt, mất thăng bằng hoặc phối hợp kém là triệu chứng thường gặp khác. Người bệnh có thể cảm thấy quay cuồng, đi loạng choạng, ngã mà không rõ lý do dù trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Đau đầu dữ dội, đột ngột có thể là dấu hiệu của đột quỵ thể chảy máu. Cơn đau thường được mô tả là “như búa bổ”, rất khác biệt so với những cơn đau đầu thông thường, và có thể đi kèm với buồn nôn hoặc nôn.
Rối loạn ý thức, bao gồm lú lẫn, không nhận biết được thời gian, không gian hoặc thậm chí hôn mê, là biểu hiện nặng. Đôi khi người bệnh trở nên lơ mơ, nói nhảm hoặc bất tỉnh đột ngột giữa trận đấu.

3. Sơ cứu đột quỵ khi đang chơi pickleball

Khi một người trên sân pickleball có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần xử lý ngay lập tức. Đừng nhầm lẫn với việc chỉ mệt tạm thời bởi đột quỵ là tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng và để lại di chứng nặng nề nếu không can thiệp đúng lúc.

Liên hệ hỗ trợ y tế ngay lập tức: Việc đầu tiên và quan trọng nhất là gọi số 115 hoặc đường dây cấp cứu y tế tại địa phương. Hãy thông báo rõ: “Có người nghi ngờ bị đột quỵ”, đồng thời cung cấp vị trí chính xác của sân chơi để xe cấp cứu đến kịp thời. Không nên trì hoãn chỉ vì chờ xem tình trạng có cải thiện không.
Đảm bảo không gian an toàn cho người gặp nạn: Nhanh chóng dìu người bệnh ngồi hoặc nằm xuống chỗ bằng phẳng, thoáng khí, tránh nơi đông người hoặc chói nắng. Nới lỏng áo quần, thắt lưng, cà vạt để họ dễ thở hơn. Không để người bệnh tiếp tục di chuyển hay cố gắng chơi tiếp, vì có thể khiến tổn thương não tiến triển nhanh hơn.
Tư thế nằm đúng giúp hạn chế biến chứng: Nếu người bệnh còn tỉnh táo, nên để họ nằm nghiêng về một bên và gối đầu cao khoảng 30 độ. Tư thế này giúp máu lưu thông tốt hơn và phòng ngừa hít sặc nếu người bệnh nôn. Nếu người bệnh đã bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, hãy đặt họ nằm nghiêng theo tư thế hồi sức an toàn.
Không đưa bất cứ thứ gì vào miệng người bệnh: Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống nước hoặc dùng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc quen dùng như hạ huyết áp. Lý do là khi bị đột quỵ, người bệnh có thể bị rối loạn nuốt hoặc liệt cơ họng, gây nguy cơ sặc vào phổi, rất nguy hiểm.
Ghi nhớ thời điểm và các biểu hiện đầu tiên: Cố gắng nhớ chính xác thời điểm triệu chứng đầu tiên xuất hiện (ví dụ: lúc người bệnh bắt đầu méo miệng, nói khó, yếu tay chân…). Thông tin này rất quan trọng để bác sĩ quyết định phương pháp điều trị, đặc biệt nếu cần dùng thuốc tiêu huyết khối. Đồng thời, quan sát tình trạng tỉnh táo, ngôn ngữ và cử động tay chân để cung cấp cho đội cấp cứu khi họ đến.
Giữ bình tĩnh cho cả người bệnh và người xung quanh: Hãy trấn an người bệnh, giúp họ cảm thấy an toàn. Trạng thái hoảng loạn có thể làm tăng huyết áp và khiến tình trạng xấu hơn. Những người xung quanh cũng nên giữ trật tự, tránh làm người bệnh lo lắng thêm.
Chuẩn bị thực hiện ép tim nếu cần thiết: Nếu người bệnh ngừng thở hoặc không còn mạch đập, người có kỹ năng nên thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức. Trong khi chờ đội cấp cứu đến, ép tim kịp thời có thể cứu được mạng sống.

=> Xem thêm: Đột quỵ trong lúc chơi golf và các dấu hiệu cảnh báo cần chú ý

4. Phòng ngừa đột quỵ khi chơi pickleball

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, việc áp dụng các biện pháp dưới đây sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ xảy ra tai biến khi chơi pickleball.

Khởi động đúng cách trước khi chơi: Trước mỗi buổi chơi, hãy dành ít nhất 10–15 phút để khởi động toàn thân. Các động tác giãn cơ nhẹ nhàng, xoay khớp, vận động linh hoạt sẽ giúp hệ tuần hoàn làm quen dần với hoạt động thể lực. Điều này không chỉ giảm nguy cơ chấn thương mà còn hạn chế tình trạng tăng huyết áp đột ngột – một yếu tố dễ dẫn đến đột quỵ khi vận động mạnh.
Luôn lắng nghe cơ thể: Trong lúc chơi, nếu cảm thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, khó thở, tim đập nhanh, hoặc mệt mỏi đột ngột, cần ngừng chơi ngay. Đừng cố gắng chịu đựng hay gắng sức quá mức. Vì đây có thể là những cảnh báo sớm của một cơn đột quỵ.
Uống đủ nước – đừng đợi đến khi khát: Khi vận động ngoài trời, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng, cơ thể rất dễ mất nước. Mất nước có thể khiến máu cô đặc và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Hãy uống nước trước, trong và sau khi chơi – đều đặn từng ngụm nhỏ để duy trì tuần hoàn ổn định.
Chọn thời điểm và điều kiện thời tiết phù hợp: Tránh chơi pickleball dưới trời nắng gắt, độ ẩm cao hoặc khi thời tiết quá lạnh, đặc biệt là vào sáng sớm. Những điều kiện khắc nghiệt có thể làm mạch máu co thắt bất thường, tăng gánh nặng lên tim mạch và dễ gây đột quỵ.
Duy trì thể trạng khỏe mạnh ngoài sân chơi: Một lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể sẵn sàng đối mặt với các hoạt động thể thao như pickleball. Hãy ăn uống điều độ, ưu tiên rau xanh, cá, hạt nguyên cám và hạn chế các thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo bão hòa. Cùng với đó, giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và ngủ đủ giấc sẽ giúp bảo vệ mạch máu, tim và não bộ hiệu quả hơn.

5. Đối tượng thận trọng khi chơi pickleball để tránh đột quỵ

Mặc dù pickleball phù hợp với nhiều lứa tuổi, một số nhóm người cần đặc biệt thận trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tham gia môn thể thao này do có nguy cơ đột quỵ cao hơn. Việc nhận diện mình có thuộc nhóm nguy cơ hay không là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc phòng ngừa.

Người bị tăng huyết áp: Đặc biệt khi huyết áp không ổn định, dao động liên tục.
Người mắc bệnh tim mạch: Như bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp tim – nhất là rung nhĩ.
Người mắc đái tháo đường: Làm tổn thương mạch máu, tăng nguy cơ xơ vữa và tắc mạch.
Người bị rối loạn lipid máu: Mỡ máu cao, đặc biệt cholesterol LDL cao, dễ gây hẹp và tắc mạch máu não.
Người có tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua: Nguy cơ tái phát rất cao, cần theo dõi kỹ.
Người cao tuổi (≥55 tuổi): Tuổi càng cao, nguy cơ càng lớn do nhiều bệnh nền.
Người hút thuốc lá: Tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ.
Người béo phì hoặc ít vận động: Dễ mắc các bệnh dẫn đến đột quỵ như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu.
Người đang ốm sốt hoặc nhiễm bệnh cấp tính: Cơ thể suy yếu, mất nước, dễ rối loạn thân nhiệt và làm tăng gánh nặng tim mạch.

Đối với những người thuộc các nhóm trên, việc chơi pickleball không bị cấm hoàn toàn, nhưng cần có sự cho phép và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch hoặc thần kinh. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ an toàn và đưa ra lời khuyên về cường độ, tần suất tập luyện phù hợp.

=> Xem thêm: Tai biến mạch máu não trong lúc chơi tennis và nguyên nhân thường gặp

6. Sau đột quỵ có nên chơi lại pickleball?

Sau đột quỵ, người bệnh vẫn có thể chơi lại pickleball, nhưng chỉ khi đã được bác sĩ đánh giá và cho phép.

Người bệnh có thể quay lại chơi pickleball khi chức năng vận động đã hồi phục tương đối ổn định. Cụ thể, họ không còn liệt chi, có thể tự đi lại, giữ thăng bằng tốt và không còn biểu hiện mất ngôn ngữ hay rối loạn nhận thức rõ rệt. Các chỉ số lâm sàng như huyết áp, đường huyết (trong đái tháo đường), lipid máu và chức năng tim mạch cần được kiểm soát ổn định. Đồng thời, nguyên nhân gây đột quỵ trước đó – chẳng hạn như rung nhĩ, hẹp động mạch cảnh hoặc tăng huyết áp kéo dài – phải được chẩn đoán rõ ràng và xử trí phù hợp. Người bệnh cũng cần đạt được mức gắng sức tim mạch an toàn, tức không bị đau ngực, khó thở hoặc mệt bất thường khi vận động ở mức trung bình.

Nếu người bệnh vẫn còn di chứng thần kinh như liệt nửa người, rối loạn thăng bằng, mất phối hợp vận động (ataxia), rối loạn ngôn ngữ (aphasia) hoặc suy giảm nhận thức sau đột quỵ, thì chưa nên quay lại với pickleball. Bên cạnh đó, việc chơi thể thao cũng cần được trì hoãn nếu các bệnh nền như tăng huyết áp chưa kiểm soát, đái tháo đường không ổn định, rối loạn nhịp tim (đặc biệt là rung nhĩ), hoặc hẹp các mạch máu lớn chưa được điều trị triệt để. Trong những trường hợp này, việc vận động không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ tái phát đột quỵ, gây mất an toàn cho người bệnh. Vì vậy, cần hết sức thận trọng trong việc đánh giá trước khi quyết định quay lại chơi.

Khi được bác sĩ đồng ý cho phép quay lại chơi pickleball, người bệnh cần tiến hành một cách có kế hoạch và thận trọng. Việc tái vận động nên bắt đầu từ các hoạt động nhẹ như đi bộ, tập vận động trị liệu hoặc thể dục thụ động để làm quen dần với chuyển động và tăng sức bền. Giai đoạn đầu nên luyện tập dưới sự hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng hoặc có người thân theo dõi sát. Cường độ chơi cũng cần được điều chỉnh phù hợp với thể trạng – nên ưu tiên chơi đôi để giảm áp lực vận động, tránh các động tác thay đổi tư thế đột ngột hoặc đòi hỏi phản xạ nhanh. Đồng thời, trong suốt quá trình luyện tập, người bệnh cần chú ý lắng nghe cơ thể: nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt bất thường, đau ngực, chóng mặt hoặc hụt hơi thì phải ngừng chơi ngay lập tức. Cuối cùng, việc duy trì tái khám định kỳ là rất quan trọng để bác sĩ theo dõi tiến trình phục hồi và điều chỉnh chế độ vận động phù hợp nếu cần thiết.

=> Xem thêm: Lúc nào bị đột quỵ và những thời điểm nguy cơ tăng cao trong ngày

Đột quỵ khi chơi pickleball hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người chủ động chăm sóc sức khỏe và lắng nghe cơ thể mình. Việc kiểm soát tốt các bệnh nền, chơi với cường độ hợp lý và không bỏ qua những dấu hiệu bất thường là điều rất quan trọng. Nhận biết sớm triệu chứng và xử trí đúng cách ngay từ những phút đầu tiên sẽ quyết định cơ hội sống còn cho người bệnh.

Đột quỵ, Sức khỏe